قوانين بازدارنده براي جرم كلاهبرداري كافي نيست
| معاون مبارزه با جرائم خاص و رايانهاي آگاهي كشور |  |
اين روزها با شيوههاي جديدي از كلاهبرداري مواجه ميشويم؛ افرادي كه به عنوان نمايندگان شركتهاي بزرگ خودروسازي اقدام به جذب مشتري براي پيشفروش و يا خريد خودروها به صورت اقساطي ميكنند، گروههايي كه مدعي كاريابي در كوتاهمدت ميشوند، متهماني كه يك ملك را به چندين نفر ميفروشند و... نمونههاي ناچيزي از هزاران پرونده تشكيلشده با موضوع كلاهبرداري است.
سردار جعفري، رئيس پليس آگاهي نيروي انتظامي چندي پيش با اعلام افزايش ۷درصدي تشكيل اين پروندهها زنگ خطري را به صدا درآورد كه صداي آن بايد به گوش سازمانهاي مسوول در زمينه ثبت شركتها و نمايندگيهاي بزرگ و... برسد تا با انجام اقدامات پيشگيرانه آمارها را كاهش دهند.
البته نبايد فراموش كرد بيمبالاتي و بيتوجهي برخي سازمانها خود زمينه ارتكاب اين نوع از جرائم را فراهم ميكند.
براي بررسي تحليلگرايانهتر جرائم كلاهبرداري با سرهنگ مهرداد اميدي معاون مبارزه با جرائم خاص و رايانهاي پليس آگاهي ناجا گفتوگويي انجام داديم.
در سال گذشته پروندههاي تشكيلشده با موضوع كلاهبرداري چه تعداد بوده است؟
در سال ۸۶ حدود ۱۱ هزار پرونده كلاهبرداري با شكايت ۴۱ هزار مالباخته تشكيل و در ادامه به دستگيري ۷ هزار متهم منجر شد. از ميان اين تعداد متهم دستگيرشده نيز ۶۷ درصدشان با صدور قرار قانوني روانه زندان شدند. البته ۵ درصد از اين زندانيان زن بودند.
بيشترين پروندههاي تشكيلشده در اين بخش مربوط به كدام شيوه كلاهبرداري است؟
بررسيهاي انجامشده نشان ميدهد بالاترين شيوه كلاهبرداري در سال ۸۶ ، با ۳۱ درصد به شيوه كلاهبرداري از طريق فروش مال غير رخ داد كه طي آن املاك، خودرو، تلفن همراه و... معامله شده است. در اين ميان خريد و فروش اقساطي يا پيشفروش املاك، خودرو و... ۱۴ درصد از اين پروندهها و انجام معاملات بازرگاني و تجاري از طريق شركتهاي كاغذي ۱۲ درصد از آنها را تشكيل ميدهند.
كمترين كلاهبرداريها مربوط به كدام شگردهاست؟
كمترين كلاهبرداريها به مراكز غيرقانوني اعزام دانشجو به خارج از كشور مربوط ميشود به طوري كه در سال ۸۶ تنها ۱۰ پرونده با اين موضوع تشكيل شد. دليل آن نيز همكاري مناسب وزارت علوم است كه با معرفي موسسات مجاز، فرصت كلاهبرداري را از سودجويان سلب كرده است.
چه نوع كلاهبرداريهايي در سال ۸۶ با رشد مواجه بوده است؟
در سال گذشته در دو بخش كلاهبرداري با عنوان جعلي استخدام و كاريابي و همچنين پيشفروش و خريد اقساط خودروها با افزايش رشد مواجه بوديم. به طوري كه در بخش پيشفروش خودروها ۵۰ درصد و در استخدام و كاريابي ۴۱ درصد نسبت به سال ۸۵ با افزايش مواجه بوديم.
چه تعداد از پروندهها منجر به دستگيري شد؟
بنا بر اعلام رئيس پليس آگاهي كشور، ۹۳ درصد از موارد كلاهبرداري منجر به دستگيري شده است. البته بايد گفت كه در بخش كلاهبرداري با موضوع خودروها ۹۳ درصد پروندهها و در بخش كاريابي و استخدام صددرصد پروندهها منجر به دستگيري متهمان آن شده است.
ارزش ريالي كلي پروندههاي تشكيل شده چه ميزان است؟
براساس برآوردهاي انجام شده، حدود ۲ هزار و ۲۰۰ ميليارد ريال ارزش ريالي تمام پروندههاي كلاهبرداري تشكيل شده در سال ۸۶ است.
دلايل افزايش پروندههاي كلاهبرداري را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
بهطور كلي ميتوان گفت ماهيت كلاهبرداري فريب افراد است. كلاهبردار براي عملي كردن نقشه خود بايد بتواند ارتباطي با قرباني فراهم كند تا او فريب خورده و مجرم به هدف خود برسد. اتفاقي كه در حال حاضر افتاده اين است كه رسانهها با انتشار آگهيهاي مختلف به نوعي به مجرمان كلاهبردار براي رسيدن به نياتشان كمك كردهاند. يك مجرم ديگر لازم نيست براي جذب مخاطب از راهها و موانع سخت بگذرد. او ميتواند با انتخاب موضوعاتي كه عمدتا مورد نياز افراد جامعه است از جمله تلفنهمراه، خودرو، ملك، كاريابي و... مخاطبان زيادي جمع كند. شايد موضوعات براي كلاهبرداري با توجه به شرايط زماني و اجتماعي تغيير كند اما در هر صورت در هر پرونده افراد متضرر ميشوند. ميتوان اينگونه عنوان كرد كه كاهش توليد و عرضه درخصوص يك كالاو افزايش ميزان تقاضا خود بسترهاي كلاهبرداري را فراهم ميكند. چراكه فرد سودجو متوجه نياز جامعه شده است. افراد نيز سعي ميكنند با ايجاد واسطه و رفتن به سراغ شركتهاي نهچندان رسمي به نيازهاي خود برسند.
اين افراد بهطور معمول در مرحله اول شكل آگهي و اطلاعرساني را به گونهاي كاملا معقول و موجه بيان ميكنند اما در مراحل بعد با چهره به چهره شدن با مشتري شرايط اصلي را عنوان كرده كه متاسفانه افرادي طعمه قرار ميگيرند. بهطور مثال درج آگهي استخدام پزشك به مدت تنها ۳ روز منجر شد تا ۲۰۰ پزشك با پرداخت نفري ۱۰ هزار تومان طعمه يك شركت قلابي شوند. كاملا مشخص است كه تا زمان رسيدگي به اين پرونده، شيادان به اهداف خود رسيده و با جمعآوري سودهاي كلان اقدام به تعطيل كردن شركت خود ميكنند.
گاهي افراد خود ترجيح ميدهند به جاي طي كردن بوروكراسيهاي اداري، به سراغ راههاي سادهاي بروند.
ضعف اصلي به كجا برميگردد؟
متاسفانه در زمينههاي مختلف براي كاهش بسترهاي كلاهبرداري اقدام زيادي نكردهايم و قوانين بازدارنده به اندازه كافي وجود ندارد. ما بايد مسووليت اجتماعي ميان افراد و سازمانها ايجاد كنيم. ما نميتوانيم بگوييم تمامي آگهيهاي منتشرشده بايد اول كنترل شوند سپس به چاپ برسند. اين امكان مقدور نيست. هرچند وزارت ارشاد طي ابلاغيهاي درخواست درجنشدن آگهيهاي گمراهكننده را در مطبوعات كرده است اما متاسفانه كلاهبرداران به گونهاي عمل ميكنند كه آگهي در ظاهر شكلي كاملا منطقي دارد. در اينجا هوشياري رسانهها در منتشر نكردن آگهيهاي مشكوك ميتواند كمك بسياري كند. مقررات را نميتوان سختتر كرد اما ميتوان اينگونه درخواست كرد كه آگهيدهندگان هويت و نشاني مشخصي از خود به جاي گذارند.
وزارت مسكن، وزارت بهداشت، وزارت نفت و صنايع و يا شركتهاي بزرگي از جمله ايرانخودرو، سايپا و... بايد اين مسووليت را در خود ايجاد كنند كه در حوزه خودشان موارد كلاهبرداري را رصد كرده و به مرجع قضايي اعلام كنند.
بهطور مثال وزارت علوم در اين زمينه خوب عمل كرده است. سيستم قضايي و يا پليس نميتواند يكايك اين شركتها و آگهيها را زير نظر بگيرد.
هوشياري مردم در مورد كلاهبرداري واقع نشدن تا چه حد ميتواند از وقوع جرم پيشگيري كند؟
بايد نوعي آگاهي و هوشياري دقيق در مردم ايجاد شود.به هر حال از صبح تا شب پيشنهادهاي زيادي به صورت كتبي و شفاهي به افراد ميشود. مردم نبايد به سادگي فريب بخورند. به موارد غيرعادي بايد مشكوك شد.
گاهي افراد تصور ميكنند كه شايد فرصتي به دستشان آمده است؛ طمع وجودشان را ميگيرد اما در آخر كار خودشان متضرر ميشوند.
بايد توجه داشت كه مجرمان به دنبال جرائمي ميروند كه هزينه ارتكاب آن پايين باشد و سود قابل توجهي نيز به دست آورند. اتفاقي كه در حال حاضر افتاده اين است كه شايد برخي پروندههاي كلاهبرداري به عنوان پروندههاي مالي تلقي شوند و برخورد با مجرمان آن بازدارنده نباشد.
زمينه شكلگيري جرائم، خارج از كنترل نيروي انتظامي است. بسترهاي جرم در جاي ديگري شكل ميگيرد كه ناجا نميتواند در آن دخالت مستقيم داشته باشد.
انتهاي خبر // روزنا - وب سايت اطلاع رساني اعتماد ملي//www.roozna.com
+ نوشته شده در سه شنبه سوم اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت 19:38 توسط محمدحسین صیافی
|
[واتقوالله ان الله شدیدالعقاب]